TEMEL İLKYARDIM
İlk Yardım: Olay yerinde tıbbi araç-gereç aranmaksızın mevcut araç ve gereçlerle yapılan ilaçsız uygulamalardır.
Acil Tedavi: Doktor ve sağlık personeli tarafından yapılan tıbbi müdahalelerdir.
İlk Yardımcı: Tıbbi araç gereç aranmaksızın mevcut araç ve gereçlerle ilaçsız ilk yardım yapan, eğitim almış kişidir.
İLK YARDIMIN ÖNCELİKLİ AMAÇLARI
- Hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak, çevre güvenliğinin sağlanması
- Yaşamsal fonksiyonların sürdürülmesini sağlamak
- Hasta/yaralının durumunun kötüleşmesini önlemek
- İyileştirmeyi kolaylaştırmak
İLK YARDIMDAKİ A-B-C'NİN ANLAMLARI
- A (Airway): Hava yolu açıklığının değerlendirilmesi
- B (Breathing): Solunumun değerlendirilmesi (Bak – Dinle – Hisset)
- C (Circulation): Dolaşımın değerlendirilmesi (Şah damarından 5 saniye nabız alınır)
İlkyardımın Temel Uygulamaları: Koruma, Bildirme, Kurtarma (KBK) olarak ifade edilir.
HAYAT KURTARMA ZİNCİRİ
- Halka – Sağlık kuruluşuna haber verme
- Halka – Olay yerinde yapılan Temel Yaşam Desteği (TYD)
- Halka – Ambulans ekiplerince yapılan müdahaleler
- Halka – Hastane acil servisleridir
TRİYAJ RENK KODLARI
- Kırmızı (İvedi-Acil): Yaşamını ya da uzvunu kurtarmak için acil müdahaleye ihtiyacı var.
- Sarı (Geciktirilebilir): Hastanın acil bakıma ihtiyacı var ama hayati tehlike yok.
- Yeşil (Bekleyebilir): Kişilerin yaralanmaları çok hafif.
- Siyah: Yapılacak her türlü müdahaleye rağmen hayatını kaybedecek ya da yaşamsal bulguları alınamıyor.
HAVA YOLU TIKANIKLIĞI
Tam Tıkanma Belirtileri: Nefes alamaz, acı çeker (ellerini boynuna götürür), konuşamaz, rengi morarır. Bu durumda Heimlich manevrası (karına bası uygulama) yapılır.
Kısmi Tıkanma Belirtileri: Öksürür, nefes alabilir, konuşabilir.
SUNİ SOLUNUM
Solunumu olmayan kişinin yapay olarak solutulmasıdır. Suni solunum üç yoldan gerçekleştirilebilir: Ağızdan ağza, ağızdan burna, ağızdan ağza ve burna. Ağızdan ağza suni solunum genellikle en çok tercih edilen yoldur.
Uygulama: Kişinin başına pozisyon verilir (baş-çene), alından burun kanatları sıkıştırılır, nefes alınır, hastanın ağzı iyice kavranır ve nefes üflenir.
KALP MASAJI (GÖĞÜS BASKISI)
YAVAŞ TA OLSA ÇALIŞAN KALBE ASLA MASAJ YAPILMAZ!
Tüm yaş gruplarında göğüs kemiğinin alt yarısına, göğüs kemiği üçte bir oranında içe çöktürülecek şekilde bastırılır.
Erişkinde (8 yaş üstü): Sternumun 1/2 alt kısmına veya ksifoidin iki parmak üstüne uygulanır. Kollar bükmeden, omuzdan kuvvet alınarak uygulanır.
NABIZ NORMLARI
- Erişkinde: 60-90 kez/dakika
- Çocukta: 80-100 kez/dakika
- Bebekte: 100-120 kez/dakika
SOLUNUM SAYISI NORMLARI
- Erişkinde: 15-20 kez/dakika
- Çocukta: 20-30 kez/dakika
- Bebekte: 30-40 kez/dakika